Stichting IJselboomgaarden

Welkom op de website van Stichting IJsselboomgaarden!

De stichting heeft als doel hoogstamfruitboomgaarden in de IJsselstreek te behouden en ontwikkelen. Dit doen we door eigenaren en beheerders met raad en daad te ondersteunen. Ook ondersteunen we de verwerking en afzet van het fruit. We vormen graag de verbindende schakel tussen alle boomgaardeigenaren in de IJsselstreek. Als u zelf ideeën heeft, neem dan contact met ons op. Wij willen graag met u hierover in gesprek.

Vergeten fruitrassen

Dinsdagavond 25 oktober is er in het programma Vroege Vogels op Nederland 2 om 19.20 uur een item over het verzamelen van oude fruitrassen. De pomoloog Hennie Rossel uit Vorden zal in de boomgaard van Hof te Baak vertellen over dit belangrijke werk om oude fruitrassen als agrarisch cultureel erfgoed te bewaren. 

Tweede mobiele sappers

Vanaf dit seizoen is er een tweede mobiele sappers beschikbaar in de IJsselstreek. Het is DE SAPPERS uit Voorst. Douwe Hibma en Mitchke Leemans zijn enthousiaste ondernemers die je graag helpen bij het verwerken van de appels en persen tot sap. Zij verpakken het sap net als de Welsumse Sapmobiel in bag in box pakken. Alleen persen zij met een spiraalfilterpers, met een vergelijkbaar rendement. Tijdens het persen vinden drie processen gelijktijdig plaats: de scheiding van sap en vaste delen, er wordt zuurstof onttrokken om oxidatie tegen te gaan en de grovere deeltjes worden weggefilterd. Dit resulteert in een efficiënt proces én troebel sap met een frisse smaak en kleur dat rijk is aan antioxidanten. Wilt u gebruik maken van hun mogelijkheden, kijk dan op www.desappers.nl voor contact en hun persdagen en locaties.

Excursie naar Altes Land?

Regelmatig krijgen we de vraag of nog eens een excursie organiseren, vergelijkbaar met de excursie naar fruitlocaties in Nederlands en Belgisch Limburg enkele jaren geleden. We willen dit graag weer proberen te organiseren en nu naar Altes Land in Duitsland, zie www.tourismus-altesland.de. Een belangrijk fruitteelt gebied waar we ongetwijfeld interessante fruitlocaties zullen vinden die inspiratie bieden voor onze eigen activiteiten. Het wordt een excursie van 2 dagen met een overnachting, in het voorjaar van 2017. We hebben een contactpersoon, Eckart Brandt, ter plaatse, die ons kan helpen met het vinden van adressen en andere tips kan geven. Hij spreekt Nederlands en dat helpt in het onderlinge contact. Nu is het organiseren van een excursie veel regelwerk en we vragen dan ook van de deelnemers dat zij ook een belangrijk deel van het regelwerk op zich willen nemen. Als je belangstelling hebt om mee te gaan, stuur dan even een mailtje naar lerutte@ijsselboomgaarden.nl met vermelding van het aantal personen en waarmee je wilt helpen bij het organiseren van de excursie. Stuur het mailtje voor 1 november.    

Aardkundige en cultuurhistorische fietsroute Terwolde/ Nijbroek

De stichtingen IJsselhoeven en IJsselboomgaarden zijn door de gemeente Voorst en stichting Landschapsbeheer Gelderland gevraagd inbreng te leveren bij het ontwikkelen van een informatieve, toeristische fietsroute gericht op aardkunde, landschap en cultuurhistorie rond Terwolde en Nijbroek. Beide stichtingen hebben enkele jaren geleden gezamenlijk vier fietsroutes ontwikkeld langs IJsselhoeven en IJsselboomgaarden. Ton van Genabeek zal deze inbreng gaan leveren. De erfgoedroute zal te zijnertijd beschikbaar komen als aanvulling op de bestaande fietsroutes en klompenpaden in het gebied.

Project Rassenkeuzewijzer

Ieder die met een boomgaard begint, staat voor de keuze welke rassen aan te planten. Je kunt daarvoor naar een kwekerij of tuincentrum gaan en zo wat bomen aanschaffen, vaak met enkel een rasnaam op een kaartje aan de boom. Bij enkele boomkwekerijen kun je van de boomkweker meer informatie over de aanwezige rassen in het assortiment krijgen, maar daarbij geldt dat het assortiment c.q. de voorraad bepalend is voor de aankoop. Kan het ook anders? Zou je een keuzewijzer/ applicatie kunnen maken waarbij na het invoeren van diverse gewenste kenmerken er een lijstje met aanbevolen rassen tevoorschijn komt waarmee je naar een boomkweker gaat? Dat ligt toch wat ingewikkelder. De boomkwekers hebben lang niet alle rassen beschikbaar en op voorraad. Toch willen we in een project gaan uitzoeken of zo'n keuzewijzer een handig hulpmiddel kan worden. Wat is er mogelijk en wat zijn de beperkingen? in ieder geval kunnen we proberen om meer informatie over rassen te ontsluiten voor mensen die daar naar op zoek zijn. Mensen die hieraan mee wil werken en denken, kunnen zich melden bij lerutte@ijselboomgaarden.nl.

Project Natuur in de boomgaard

In elke boomgaard komen wel vogels en insecten voor. Maar wat zijn het nu voor vogels en kun je via beheer zorgen dat er meer insecten komen? Dit zijn enkele van de vragen die we gaan proberen te antwoorden via een project Natuur in de boomgaard dat we samen met Landschap Overijssel aan het voorbereiden zijn. We willen een inventarisatiemethode ontwikkelen die boomgaardeigenaren in staat stelt om zelf vast te stellen welke soorten in de boomgaard voor komen. Met de kennis over de voorkomende soorten weten we ook welke maatregelen kunnen helpen om het voorkomen van soorten te vergroten. En hoe je deze maatregelen uitvoert, is weer onderdeel van een e-learningmodule die wordt ontwikkeld. Als je belangstelling hebt om als boomgaardeigenaar aan dit project mee te doen, stuur dan een berichtje aan lerutte@ijsselboomgaarden.nl .

Project Fruitbomen in de publieke ruimte

In vele dorpen in de IJsselstreek vind je dorps- en buurtboomgaarden. Deels in eigendom en beheer van de gemeente, maar ook in zelfbeheer bij een groepje vrijwilligers zoals recent in Lettele en Heino.  Maar welke afspraken zijn er nu gemaakt rond eigendom, beheer en gebruik van de boomgaard en het fruit? Hoe zorg je voor continuïteit in het beheer en hoe kun je als gemeente de omwonenden meer betrekken bij het beheer en gebruik van de fruitbomen? Dit soort vragen over duurzaam landschapsbeheer, zijn vragen die in heel Nederland spelen. Samen met Hogeschool van Hal Larenstein en een gemeente ontwikkelen we een project waarin we proberen aan antwoorden op deze vragen te komen. Op de achtergrond speelt ook de vraag of het fruit uit dit soort boomgaarden gedeeltelijk ook kan voorzien in de fruitvoorziening in een buurt of wijk. Als een gemeente of buurtboomgaard groepje met dezelfde vragen zit, of juist wil dienen als voorbeeld hoe zij het hebben geregeld,  stuur dan een berichtje aan lerutte@ijsselboomgaarden.nl

Project Erven in Salland

Landschap Overijssel bereidt in opdracht van de gemeenten Raalte, Olst-Wijhe en Deventer een project voor gericht op de erven van bewoners in het buitengebied. De stichting IJsselboomgaarden is samen met andere partijen in het gebied gevraagd om an dit project een bijdrage te leveren. Het project is vooral gericht op het stimuleren en inspireren van bewoners om hun erven qua inrichting en beplanting nog meer aan te laten sluiten bij het omringende landschap. Dit maakt het geheel meer aantrekkelijk voor bewoners en recreanten mede door een grotere aantrekkingskracht voor vogels, insecten en andere dier- en plantsoorten. Nadere informatie volgt via lokale media.   

Werkprogramma stichting IJsselboomgaarden 2016 en verder

Bij het opstellen van het werkprogramma heeft het bestuur de volgende uitgangspunten gehanteerd.

  • We vinden samenwerken met andere partijen belangrijk voor draagvlak en draagkracht;
  • We kiezen voor enkele themaprojecten en bundelen daar de activiteiten in; 
  • We letten er op dat de activiteiten bijdragen aan de cultuurhistorie, het beheer van de boomgaard, de benutting van fruit, de natuur in en om de boomgaard en de recreatieve en educatieve beleving.  

Dit heeft geleid tot de volgende projecten

Samenwerking tussen de stichting IJsselhoeven en stichting IJsselboomgaarden

  1. Project Leifruit. Activiteiten:
    1. Lezing op 23 februari 2016 over ontstaan en ontwikkeling van leifruit;
    2. Workshop over het vormen van leibomen op 12 maart 2016;
    3. Excursie naar leifruitbomen op een of meer locaties
    4. Workshop over het herstel en de vorming van oudere leifruitbomen.

 

Samenwerking met Landschap Overijssel

  1. Project Rassenkeuze Hoogstamfruit. Activiteiten:
    1. Ontwikkelen van een webapplicatie voor hulp bij de keuze van aan te planten fruitsoorten en rassen voor (oost) Nederland. In samenwerking met deskundigen van oude fruitrassen. Aandachtspunt is de juistheid van het ras van bomen die worden aangekocht.  
  1. Project Bevorderen van de ecologische waarde van de hoogstamboomgaard. Activiteiten:
    1. Ontwikkelen van een handreiking om de ecologische waarde van de hoogstamboomgaard te verbeteren;
    2. Kennisuitwisseling over ecologisch inrichten en beheren van een boomgaard (excursie, workshop, E-learning module).

 

Samenwerking met diverse partners

  1. Project Kennisuitwisseling. Activiteiten:
    1. Excursie met boomgaardinitiatieven in Duitsland
    2. Deelnemen aan cider bijeenkomsten om kennis te delen   
    3. Begeleide excursie langs de vier fietsroutes met ‘boerderij/ boomgaardbezoek’.
    4. Cursus Stroop koken samen met SlowFood (onder voorbehoud)

 

Leifruitbomen, kunst en kunde!

De stichtingen IJsselhoeven en IJsselboomgaarden organiseren in 2016 samen een aantal activiteiten op het gebied van leifruitbomen. Leifruitbomen zijn fruitbomen die via snoei en aanbinden in allerlei vormen kunnen worden geleid. Door plaatsing van deze vormbomen langs muren en schuttingen is het mogelijk om de warmte te benutten bij de ontwikkeling en rijping van vruchten. De kunde van dergelijke teeltvormen heeft op een aantal landgoederen en buitenplaatsen geleid tot ware cultuurhistorische levende monumenten.  Ook in moestuinen op sommige ijsselhoeven komen dergelijke fruitmuren voor.

Op dinsdagavond 23 februari was de eerste bijeenkomst op de ‘De Kleine Wildenberg' te Diepenveen. Ferd van
Rijckevorsel, deskundig op het gebied van fruitbomen en leifruitbomen op landgoederen en buitenplaatsen vertelde aan een geïnteresseerde groep  over de geschiedenis van het telen van leifruitbomen. Aan de hand van verschillende voorbeelden toonde hij hoe leifruit door de jaren heen in mooie vormen kon worden gesnoeid. Vaak leverde dat goed fruit op, maar als men niet goed snoeit of niet de juiste boomsoort of fruitras gebruikt, dan is dat niet succesvol.

Op zaterdag 12 maart was de workshop over het telen van leifruitbomen. Deze workshop, gegeven door Evert Kluin uit Terwolde, begon in het Dorpshuis in Terwolde. Daar vertelde Evert Kluin aan de hand van diabeelden over de praktijk van het leifruit. Hij liet ons zien dat er heel wat kan op het gebied van het leiden van vruchtbomen, maar dat je voor mooie symmetrische groei een specifieke snoei moet hanteren om ook nog voldoende opbrengst te krijgen. De belangrijkste periode is het voorjaar (zeg maar tussen Pasen en Pinksteren) waarin de groei sterk is en je druk bent om deze groei te begeleiden. Als je weet hoe een boom zich gedraagt (reactie geeft) bij snoei en bij het buigen van takken dan kun je daar rekening mee houden en je voordeel er mee doen.

In de middag heeft Evert ons bij de tuinmuur van Huize Zorgvliet aan de Bandijk te Terwolde laten zien hoe je leifruitbomen aanplant en de eerste aanzet tot geleide vorm maakt. Er werd heel wat gevraagd over de juiste snoeiplek en ieder boompje werd goed bekeken voordat bepaald werd welke kant van de boom naar de muur kwam te staan of naar de tuinzijde. Het was een leerzame praktijkdag.

We zijn nog aan het verkennen of we in juni een excursie kunnen organiseren naar een of meerdere locaties om de leifruitbomen daar te bekijken op vorm en beheer en mogelijk komt er ook nog een tweede workshop om te leren hoe je bestaande leifruitbomen, die achterstallig onderhoud hebben, weer in vorm kunt brengen. Over beide laatste activiteiten volgt dus nog later informatie.

Wie meer wil lezen over leifruitbomen, zie daarvoor:

http://www.tuinenstichting.nl/wordpress/wp-content/uploads/TJ-2011-01-artikel-1.pdf

http://www.wybekuitert.nl/gfx08/pdf_Hovenierskunst01.pdf

http://www.vriendenvanhetoudefruit.nl/wp-content/uploads/2015/01/pomologische-reisgids.pdf

Afsluiting ciderproject

Samen met de wetenschapswinkel van Wageningen Universiteit hebben we gezocht naar mogelijkheden om van het fruit van Nederlandse hoogstamfruitrassen cider te maken. Daartoe hebben we in de afgelopen jaren diverse activiteiten georganiseerd. Op 27 maart j.l. hebben we in Lelystad de afsluitende bijeenkomst met als titel  'Cider voor Ieder’ gehouden.

informatie over cider maken en de mogelijkheid tot het stellen van vragen over cider maken, is te vinden op www.cidervoorieder.nl .

(Informatie over het project: www.wageningenur.nl/nl/Onderwijs-Opleidingen/wetenschapswinkel/Projecten/Show/Cidergeschiktheid-van-oude-Nederlandse-appelrassen.htm)

Klik hier voor oudere berichten