Stichting IJselboomgaarden

Projecten

Project Cidergeschiktheid van oude (Nederlandse) appelrassen

In de IJsselstreek (en elders in Nederland) zijn de afgelopen jaren nieuwe hoogstam appelboomgaarden aangeplant, met als eerste doel: landschapselement. Deze boomgaarden beginnen nu een volwassen productie stadium te bereiken. Dit levert honderden kg appels en peren op. Het maken van cider op kleinschalig niveau zou de economische waarde van de boomgaard kunnen verhogen en zo een bijdrage kunnen leveren voor de onderhoudskosten van deze boomgaarden. Nederland kent geen traditie op het gebied van ciderbereiding/vruchtenwijn. In landen als Duitsland, Frankrijk en Engeland is meer kennis over ciderbereiding en wordt er veel meer cider gedronken.

In het project zoeken we uit welke appelrassen of mengsels daarvan die in hoogstamboomgaarden in Nederland geteeld worden, geschikt zijn om cider van te maken. In het najaar 2012 is met de oogst uit de boomgaarden cider gemaakt. Ook is in het project uitgezocht wat de marktkansen zijn voor cider uit IJsselboomgaarden. Onder welke voorwaarden is het aantrekkelijk en hoe zou het in de markt gezet kunnen worden.

De stichting IJsselboomgaarden voert het project uit samen met de Wetenschapswinkel (voor meer info over het project) van Wageningen Universiteit en Researchcentrum. De projectcoördinator is Irene Gosselink. Het project loopt ook in 2013 nog door.

Als eerste stap in het project zijn zes studenten van Wageningen Universiteit in het kader van een Academic Consultancy Training (ACT) aan de slag gegaan met de onderzoeksvragen. Zij werken aan een bedrijfs- en marketingmodel. Op 11 mei 2012 was de startbijeenkomst met vertegenwoordigers van de Stichting IJsselboomgaarden. De bijeenkomst vond plaats in de IJsselstreek. In juli 2013 hebben de studenten de resultaten van hun opdracht gepresenteerd. Zij denken dat er mogelijkheden zijn voor cider als streekproduct. Het is de ondernemende boomgaardeigenaren om tot een dergelijk product te komen.  

Rob Le Rutte, secretaris van de Stichting IJsselboomgaarden geeft uitleg over de aanplant van boomgaarden aan de ACT-groep

De ACT-groep bekijkt de Welsumse sapmobiel, waarmee in het najaar in de streek sap wordt gemaakt van de appeloogst.

In het najaar van 2012 heeft Marijke Luring, student Food Innovation Management van hogeschool Van Hall Larenstein cider gemaakt van sap van verschillende Nederlandse appelrassen. De sappen zijn eerst geanalyseerd op het gehalte aan zuur, suiker en tannines. Deze drie stoffen zijn bepalend bij het vergisten van appelsap tot cider. Uitgangspunt voor het maken van de cider was dat op een zo natuurlijk mogelijke manier te doen, zonder toevoeging van zwaveligzuur, suiker of zuur. Zwavelig zuur wordt normaal gesproken gebruikt om de gisting te stoppen. Om de gisting toch te laten stoppen, is een gist gebruikt die zelf stopt bij een alcoholpercentage van 8.3%. Om het sap zoeter te maken, is gebruik gemaakt van biologisch appeldiksap.
Er zijn vier soorten cider gemaakt:
• Zoete cider ongepasteuriseerd
• Zoete cider gepasteuriseerd
• Droge cider
• Droge cider met koolzuur

Begin 2013 heeft de begeleidingscommissie van het project de vier gemaakte ciders geproefd. Ter vergelijking werden ook twee andere ciders geproefd: een droge licht bruisende van een kleinschalige Belgische cidermaker en een sterk bruisende Engelse. Tot ons plezier bleek de groep van negen proefpersonen unaniem de eigen gemaakte cider lekkerder te vinden dan de gekochte Belgische en Engelse cider. Maar ook bleken er persoonlijke verschillen te zijn welke van de in Wageningen gemaakte ciders nu de voorkeur had. Omdat de test resultaten positief zijn, is besloten in het voorjaar (mei-juni) van 2013 een grotere consumententest te doen. Hierbij zullen ook ciders betrokken worden die momenteel rijpen in Deventer.

In het najaar van 2012 zijn ook onze eigen cidermakers, de gebroeders van Laer, van start gegaan met een aantal cider experimenten. Ook in deze experimenten is gebruik gemaakt van een mix van hoogstamrassen. Het zijn dus de volgende 4 mengsels geworden:
 
- Goudrenet (50%) / Belle Fleur (50%)
- Goudrenet (50%) / Jacques Lebel (20%) / Notaris (20%) / Jonagold (10%)
- Goudrenet (33,3%) / Belle Fleur (33,3%) / Jacques Lebel (13,3%) / Notaris (13,3%) / Jonagold (6,6%)
- Goudrenet / Belle Fleur / Jacques Lebel / Notaris / Jonagold (verhouding nog onbekend)
 

Inmiddels zijn deze ciders ook klaar en zullen tegelijk met de wageningse ciders door het smaakpanel worden geproefd.   De broers Van Laer hebben namelijk “Isala” cider (Isala is latijn voor IJssel) gemaakt van lokale appels. De broers Van Laer hebben een bedrijf op het gebied van regionaal voedsel. Beide cidermakers zitten vol plannen om het komende fruitseizoen met een aantal boomgaardeigenaren zogenaamde boomgaardspecifieke ciders te gaan maken.In het kader van het project kunnen de broers ook geadviseerd worden bij het productieproces door deskundigen van Wageningen Universiteit.

Als u belangstelling heeft om mee te doen aan deze cidermakerij en meer informatie wilt, dan kan dat via het contactformulier: contact .

 'IJsselfruit, inspiratiebron voor landschappelijke versterking'

Op 25 april, tijdens de bloesemdag 2011, vond de officiële start plaats van het project 'IJsselfruit, inspiratiebron voor landschappelijke versterking'. In dit project gaan wij aan de slag met het verleden én de toekomst van de hoogstamboomgaard in de IJsselstreek. De waarde van de hoogstamboomgaard voor de landschappelijke kwaliteit in de IJsselstreek staat centraal. Binnen het project gaan een aantal deelprojecten plaatsvinden die hieronder verder worden toegelicht.

Bronnenonderzoek 

Het verzamelen van zoveel mogelijk historische informatie over ijsselboomgaarden uit de IJsselstreek. Deze informatie verzamelen we via archief onderzoek en het interviewen van bewoners uit de streek. Van het resultaat wordt een fruithistoriefolder ontwikkeld.

Mobiele tentoonstelling

Dit is het tweede deelproject, dat ook voor een deel voortkomt uit het bronnenonderzoek. Met al het verzamelde materiaal wordt een mobiele tentoonstelling ontwikkeld die het verhaal van de fruitteelt in de IJsselstreek weer zichtbaar en beleefbaar maakt. Deze tentoonstelling zal op vijf verschillende locaties te zien zijn Daarnaast worden vijf begeleidende bijeenkomsten georganiseerd, die zullen plaatsvinden op hetzelfde moment dat de tentoonstelling draait.

Boomgaardfietsroute  

De fietsroute levert een directe zichtbaarheid door een verbinding te maken tussen verspreid liggende boomgaarden en andere naar de fruitteelt verwijzende 'relicten'. Recreanten en de streekbewoners kunnen gebruik maken van deze prachtige fietsroute. Het product is een boomgaardroutefolder.

 

Educatie en inspiratie voor de toekomst

Om de boomgaardeigenaren te helpen met het toekomstig beheer van de boomgaarden, wordt educatiemateriaal ontwikkeld over inrichting en beheer van boomgaarden. Ook voor de basisscholen wordt educatiemateriaal ontwikkeld over de boomgaarden uit de IJsselstreek. Daarnaast wordt er een bijeenkomst georganiseerd over nieuwe economische waarden en gebruiksfuncties, om zo op zoek te gaan naar manieren om de hoogstamboomgaard voor de toekomst op een duurzame manier te beheren.

 

Eerdere projecten op het gebied van hoogstamfruit

In 2006 is het project ‘Natuur in de hoogstamboomgaard’ uitgevoerd. Daarbij is samengewerkt met Saxion Hogescholen (afstudeeronderzoek Jessie Baeten) en met de  Wetenschapswinkel en het onderzoeksinstituut Alterra van Wageningen Universiteit en Researchcentrum. Doel van het project was, uit te zoeken wat voor natuurwaarde hoogstamfruitbomen hebben en hoe je de aanwezigheid van kenmerkende planten en dieren in een hoogstamboomgaard kunt bevorderen. Dit heeft geleid tot de volgende twee publicaties. De hoogstamboomgaard natuurlijk! en Natuur in de hoogstamboomgaard.

In 2005 is het project ‘Hoogstamfruit IJsselstreek’ uitgevoerd. In dit project is samen gewerkt met de KNHM, stichting IJsselhoeven, Sallands Bureau voor Toerisme, Blekenbrink advies en HX. Het project is financieel ondersteund door de provincie Overijssel en de KNHM.

Tijdens een symposium in Boskamp zijn resultaten gepresenteerd van een inventarisatie van hoogstamboomgaarden. Ook is er ingegaan op de historie van de fruitteelt, de mogelijkheden van fruitproducten als streekproduct (afzet en verwerking) en recreatiemogelijkheden rond de boomgaard. De bevindingen van het symposium zijn beschreven in de brochure Vruchtbare samenwerking.